Phần 1
Mới lóe lên có hai giây, bộ phận nhân sự đã thu hồi lại. Nhưng tôi đã chụp màn hình rồi. Không phải cố ý, chỉ là tay nhanh hơn. Trương Mẫn, bộ phận nghiên cứu phát triển, 6800. Tôi nhìn chằm chằm con số đó suốt ba giây. Không phải vì ít. Mà vì nó đứng ở hàng thứ ba từ dưới lên. Đứng giữa chị lao công Trương và Tiểu Lưu ở quầy lễ tân. Còn hàng thứ ba của bảng lương — Tôn Đình, ph òng thị trường, 28000. Bản kế hoạch cô ta mang cho khách xem tháng trước, từng trang thông số, đều là do tôi viết. “Chị Mẫn, hai giờ chiều tổng giám đốc Lưu muốn gặp chị nói chuyện.” Tiểu Chu thò đầu vào. “Được.” Tôi lật điện thoại úp xuống bàn. Nói chuyện. Lại là “nói chuyện về việc tăng lương của quý sau” nữa sao. Lần thứ mười hai rồi. Bảng lương bị gửi nhầm vào nhóm chat. Mới lóe lên có hai giây, bộ phận nhân sự đã thu hồi lại. Nhưng tôi đã chụp màn hình rồi. Không phải cố ý, chỉ là tay nhanh hơn. Trương Mẫn, bộ phận nghiên cứu phát triển, 6800. Tôi nhìn chằm chằm con số đó suốt ba giây. Không phải vì ít. Mà vì nó đứng ở hàng thứ ba từ dưới lên. Đứng giữa chị lao công Trương và Tiểu Lưu ở quầy lễ tân. Còn hàng thứ ba của bảng lương — Tôn Đình, ph òng thị trường, 28000. Bản kế hoạch cô ta mang cho khách xem tháng trước, từng trang thông số, đều là do tôi viết. “Chị Mẫn, hai giờ chiều tổng giám đốc Lưu muốn gặp chị nói chuyện.” Tiểu Chu thò đầu vào. “Được.” Tôi lật điện thoại úp xuống bàn. Nói chuyện. Lại là “nói chuyện về việc tăng lương của quý sau” nữa sao. Lần thứ mười hai rồi. 1. Hai giờ chiều, tôi gõ cửa văn ph òng của tổng giám đốc Lưu. “Lại đây, ngồi đi.” Tổng giám đốc Lưu đứng dậy khỏi ghế xoay của mình, rót cho tôi một cốc nước. Mỗi lần ông ta nói “nói chuyện”, ông ta đều rót nước, trà xanh, dùng chiếc cốc in logo công ty. “Huệ Mẫn à——” “Trương Mẫn.” Tôi nói, “Tên tôi là Trương Mẫn.” “Đúng đúng đúng, Trương Mẫn.” Ông ta cười một cái. “Dạo này bận không?” “Cũng ổn ạ.” “Bản tối ưu hóa của bằng sáng chế số ba nộp rồi chứ?” “Tuần trước đã nộp rồi ạ.” “Được, được.” Ông ta gật đầu. “Tôi xem rồi, không tệ.” Tôi chờ. Ông ta nhấp một ngụm trà, rồi nhìn ra ngoài cửa sổ. “Là thế này, Trương Mẫn à, hiệu quả kinh doanh tổng thể của công ty năm nay cô cũng biết rồi đấy, hoàn cảnh bên ngoài không được tốt cho lắm……” Đoạn này tôi đã nghe mười một lần rồi. Lần đầu tiên là năm năm trước, ông ta nói “quý sau nhất định sẽ tăng cho cô”. Lần thứ hai là bốn năm rưỡi trước, ông ta nói “cuối năm sẽ tăng cùng nhau”. Từ lần thứ ba đến lần thứ mười một, cách nói hơi khác nhau, nhưng ý thì hoàn toàn giống nhau. “……Cho nên chuyện tăng lương, đợi thêm một thời gian nữa, quý sau tôi sẽ ưu tiên cân nhắc cô.” “Vâng.” Khi tôi nói “vâng”, ánh mắt lướt qua tập tài liệu đang trải trên bàn ông ta. Trang trên cùng, bìa đỏ, tiêu đề in máy. 《Hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ》. Tôi không nhìn rõ nội dung. Nhưng tôi nhìn rõ sáu mã số ở mục phụ lục. Toàn là số bằng sáng chế của tôi. “Vậy không còn gì nữa thì tôi xin về trước.” “Được, vất vả rồi.” Lúc tôi khép cửa lại, nghe thấy ông ta nhấc điện thoại lên. “Lão Tôn à, cái hợp đồng đó sửa xong rồi, anh bảo bộ phận pháp vụ thúc cô ấy thêm đi, cố gắng ký xong trong tháng này……” Cửa đóng lại. Tôi đứng ngoài hành lang. Một bóng đèn tuýp trên hành lang bị hỏng, đã nhấp nháy suốt ba tháng mà chưa ai sửa. Tôi đứng im năm giây. Sau đó quay về chỗ ngồi, tiếp tục sửa dữ liệu thí nghiệm của bằng sáng chế số ba. Ở ngăn kéo dưới cùng, có một cuốn sổ màu xanh dương cấn vào tay tôi. Tôi không để ý. 2. Tôi vào Đỉnh Sáng Khoa Kỹ đã tám năm rồi. Vừa tốt nghiệp, thạc sĩ, chuyên ngành vật liệu. Lúc phỏng vấn, chính tổng giám đốc Lưu ra nói chuyện. “Công ty chúng tôi nhỏ, nhưng tôi là người thật thà, không bạc đãi nhân tài kỹ thuật.” Lương khởi điểm 5200. “Trước cứ làm đi, làm tốt thì tăng.” Năm đầu tiên, tôi giành được bằng sáng chế đầu tiên. Tăng ba trăm. 5500. “Trương Mẫn không tệ.” Tổng giám đốc Lưu nói trong cuộc họp sáng. Khi đó cả công ty chỉ hơn chục người, ông ta vẫn nhớ tên tôi. Năm thứ hai, năm thứ ba, tôi lại giành thêm hai bằng sáng chế. 5800. Ba năm tăng sáu trăm. Năm nay công ty mở rộng tuyển dụng, chi phí lớn, cô thông cảm cho.” Tôi thông cảm rồi. Năm thứ tư, Tôn Đình đến. Ph òng thị trường, do tổng giám đốc Lưu đưa từ công ty trước sang. “Đây là giám đốc Tôn, sau này mọi việc tuyến thị trường sẽ do cô ấy phụ trách.” Tôn Đình cười, đưa tay ra bắt tay tôi. “Cô là Trương Mẫn à? Tổng giám đốc Lưu hay nhắc đến cô lắm, nói kỹ thuật của công ty chúng ta toàn dựa vào cô.” “Không có, không có.” Cuối năm đó, công ty giành được khách hàng lớn đầu tiên. Trong buổi tiệc mừng công của Tôn Đình, tôi ngồi ở góc xa nhất. “Nào nào nào, Tôn Đình, người có công!” tổng giám đốc Lưu nâng chén. Bản kế hoạch là do tôi viết. Thông số là do tôi điều chỉnh. Thí nghiệm là do tôi làm. Tôn Đình đổi bìa tài liệu kỹ thuật của tôi, thêm vào mười hai trang hiệu ứng hoạt hình trên PPT. “Trương Mẫn cũng vất vả rồi, làm rất nhiều việc nền tảng.” tổng giám đốc Lưu chợt nhớ ra nên bổ sung một câu. Việc nền tảng. Tôi cười cười, uống một ngụm cola. Tiệc mừng công là đồ Nhật, tính ra hơn bốn trăm một suất. Tháng đó thẻ tín dụng của tôi vẫn còn thiếu tám trăm chưa trả. Tối hôm đó về nhà, tôi nấu một tô mì ăn liền. Xé gói gia vị, tôi chỉ cho vào nửa gói. Nửa gói còn lại gấp lại, nhét vào ngăn kéo. Sáng hôm sau, tôi vẫn là người đầu tiên đến ph òng thí nghiệm. 3. Năm thứ năm, lão Trần đi rồi. Lão Trần tên là Trần Thủ Nghĩa, là tổng công trình sư của đội ngũ sáng lập công ty. Là ông ấy phỏng vấn tôi, cũng là ông ấy dẫn dắt tôi. “Tiểu Trương, làm nghiên cứu phát triển thì thứ khác có thể không biết, nhưng pháp luật về bằng sáng chế nhất định phải hiểu.” Câu này ông ấy nói không dưới mười lần. Ngày ông ấy đi, ông ấy dọn chỗ ngồi sạch sẽ gọn gàng. Cuối cùng lấy từ ngăn kéo ra một cuốn sổ màu xanh rồi đưa cho tôi. “Cái này cháu giữ đi.” “Cái gì ạ?” “Quy trình nộp bằng sáng chế, những điều cần chú ý, chú đều viết hết vào đây rồi. Sau này chú không còn ở đây, cháu cứ làm theo.” “Chú Trần, sao chú đột nhiên——” “Không đột nhiên.” Ông ấy cười một cái, “Đến lúc phải đi rồi.” Sau đó tôi mới nghe lơ mơ từ miệng người khác vài mẩu chuyện rời rạc. Lão Trần đã đề nghị tăng lương ba lần đều bị từ chối, lần cuối cùng tổng giám đốc Lưu nói: “Ông cũng lớn tuổi rồi, không thể so với người trẻ có sức liều.” Ngày hôm sau lão Trần đã nộp đơn xin nghỉ việc. Sau khi ông ấy đi, tôi đặt cuốn sổ đó xuống tận đáy ngăn kéo. Không bao giờ lật lại nữa. Năm thứ sáu, năm thứ bảy, năm thứ tám. Tôi lại nhận thêm ba bằng sáng chế. Tính cả những cái trước, tổng cộng là sáu. 6800. Tám năm tăng được một nghìn sáu. “Cô là vị trí kỹ thuật, không giống thị trường, thị trường có hoa hồng.” tổng giám đốc Lưu nói. Tôi không biết cụ thể Tôn Đình được bao nhiêu. Cho đến hôm nay. 28000. Tiền thưởng cuối năm mỗi năm bắt đầu từ 180.000. Còn tôi, tám năm cộng lại — tôi tính rồi — tiền thực nhận tổng cộng 580.000. 580.000. Tôi ngồi ở chỗ làm, phóng to ảnh chụp màn hình. Bên phải bảng biểu còn có một cột tôi lúc nãy chưa để ý: tiền thưởng cuối năm. Ô của tôi ghi “2000”. Hai nghìn. Tôi kéo xuống dòng của Tôn Đình. 180000. Màn hình điện thoại sáng rực, tôi đọc từng chữ một. Cùng một công ty, cùng một năm, tiền thưởng cuối năm chênh nhau 178.000. Tôi khóa điện thoại lại, mở máy tính. Trong hộp thư có một email tổng giám đốc Lưu gửi cho nhà đầu tư hôm qua, ông ta quên xóa tôi khỏi danh sách cc. Tệp đính kèm là một bản “Báo cáo tài sản công nghệ cốt lõi của Đỉnh Sáng Khoa Kỹ”. Trang ba, tiêu đề in đậm: định giá tổ hợp bằng sáng chế cốt lõi — 120 triệu. Bên dưới liệt kê mã số của sáu bằng sáng chế, tôi nhắm mắt cũng có thể đọc thuộc.