Thị trấn ven biển này không có tên trên những tấm bản đồ du lịch hào nhoáng của giới trẻ. Nó nằm lặng lẽ ở một góc khuất của dải đất miền Trung, nơi những ngọn đồi thoai thoải trườn mình ra sát mép nước, mang theo mùi mặn mòi của muối biển pha lẫn với hương dại của những rặng sim già cỗi. Tháng mười một, mùa mưa bắt đầu trở mình bằng những đợt gió chướng mang theo cái lạnh se sắt, khiến mặt biển chuyển sang một màu xám đục như chì.
Nam đến đây vào một chiều như thế.
Trên chiếc xe bán tải cũ kỹ chở theo vài thùng đồ đạc tối thiểu, anh dừng chân trước căn nhà gỗ hai tầng nằm chênh vênh trên sườn đồi. Trước đây, nơi này từng là một nhà xưởng đóng tàu cũ bị bỏ hoang từ lâu, rêu phong phủ kín những bức tường vôi lở lở và mái ngói âm dương đã vỡ thủng nhiều chỗ. Phải mất gần nửa năm trời ròng rã tự tay đục đẽo, sơn sửa, Nam mới biến nó thành một không gian nửa là tiệm cà phê, nửa là phòng tranh nhỏ mang tên "Gác Mây".
Ở tuổi ba mươi, Nam từng có tất cả những gì mà người ta gọi là thước đo của sự thành công: một vị trí vững chãi trong top những kiến trúc sư tài năng của thành phố lớn, một văn phòng thiết kế riêng với đội ngũ nhân sự trẻ trung, và những bản hợp đồng triệu đô vẽ nên những tòa cao ốc chọc trời.
Nhưng vào một đêm mùa hè oi ả, khi đứng trên tầng thượng của công trình tâm huyết nhất sắp sửa cất nóc, Nam nhận ra bản thân mình hoàn toàn trống rỗng. Dự án ấy sụp đổ không phải vì kỹ thuật, mà vì những cuộc đấu đá, tranh chấp bản quyền và sự chà đạp lên những giá trị nguyên bản mà anh hằng tôn sùng. Cùng lúc ấy, người phụ nữ đã đồng hành cùng anh suốt năm năm thanh xuân dứt áo ra đi, để lại một câu nói sắc như dao cạo: *"Anh chỉ biết sống trong những bản vẽ lý tưởng của mình, anh chẳng bao giờ thuộc về thực tại cả."*
Thực tại. Nam nhìn xuống đôi bàn tay chai sần vì cầm bút vẽ nay bỗng chốc trở nên thừa thãi. Anh không cãi lại. Anh chọn cách trốn chạy. Trốn chạy khỏi những ánh mắt soi mói, khỏi những tiếng thở dài chán ngán của đối tác, và trên hết, trốn chạy khỏi chính cảm giác bất lực đến nghẹt thở ngự trị trong lồng ngực. Anh mang theo sự kiệt sức kinh niên (burnout) và một tâm hồn đã bị mài mòn đến mức trơ lì về cái góc biển quạnh hiu này, tưởng rằng biển cả sẽ dung thứ và nuốt chửng giùm anh những vụn vỡ.
Thế nhưng, nỗi đau không dễ gì trôi đi theo những con sóng. Nó ở lại, âm ỉ bám rễ vào tâm trí anh từng giờ từng phút.
Chiều hôm ấy, Gác Mây vừa dọn ra mở bán ngày đầu tiên. Không có biển hiệu rực rỡ, chỉ có một tấm bảng gỗ mộc treo lơ lửng trước hiên. Nam đứng sau quầy pha chế, đôi mắt thẫn thờ nhìn qua khung cửa kính lớn đang bị những hạt mưa hất tung tóe, vẽ nên những đường ngoằn ngoèo méo mó.
Tiếng chuông gió bằng vỏ ốc treo trước hiên bỗng vang lên lanh lảnh, cắt đứt mạch suy nghĩ ngổn ngang trong đầu anh.
— Xin lỗi, quán... quán đã mở cửa chưa ạ?
Một giọng nói cất lên, khàn khàn, mềm mại và mang một độ trầm lắng đặc biệt, như thể vừa phải đi qua một đoạn đường dài trong giá lạnh.
Nam ngước lên.
Bước vào quán là một cô gái trẻ. Cô mặc chiếc áo khoác len rộng màu nâu đất, vạt áo đã đẫm một lớp nước mưa li ti. Trông cô nhỏ thó giữa không gian rộng lớn của tiệm cà phê, đôi vai gầy khẽ run lên vì cái lạnh đột ngột của tiết trời vùng biển. Nhưng điều khiến Nam chú ý nhất không phải là vẻ ngoài bơ phờ ấy, mà là cách cô đang ôm trước ngực một vật gì đó vô cùng trân trọng: một chồng sách dày cộp, được bọc cẩn thận trong nhiều lớp vải bố và túi nilon chống thấm, hệt như người ta đang ôm một đứa trẻ sơ sinh cần được che chở tuyệt đối khỏi giông bão cuộc đời.
— À, mời vào. Quán tôi vừa mới mở cửa — Nam vội vàng buông chiếc khăn lau tay, cất giọng trầm ấm chào đón. Trông cô ướt hết rồi, lại đây ngồi sưởi ấm một chút đi. Tôi pha cho cô một ly trà gừng nóng nhé?
Cô gái ngước đôi mắt phảng phất buồn nhìn Nam. Khoảnh khắc ánh mắt họ chạm nhau trong không gian lờ mờ ánh đèn vàng, Nam có một cảm giác rất lạ, một thứ tần số đồng điệu vô hình giữa hai con người mang chung những vết xước sâu hoắm. Đôi mắt cô trong trẻo nhưng sâu thẳm, giống như mặt hồ sau một trận cuồng phong, vẫn còn vương vấn những lớp sóng ngầm chưa kịp lắng yên.
Cảm ơn anh... Cô khẽ khàng đáp, bước những bước nhẹ nhàng đến chiếc bàn gỗ đặt sát góc tường hướng ra vịnh biển.
Cô đặt chồng sách xuống mặt bàn. Thao tác ấy cực kỳ cẩn trọng, chậm rãi và đầy nâng niu. Khi gỡ lớp vải bọc bên ngoài ra, Nam thoáng sững người. Đó không phải là những cuốn sách mới tinh mua từ tiệm sách lớn, mà là những tập tài liệu, những cuốn tiểu thuyết cũ kỹ xuất bản từ nhiều thập kỷ trước. Gáy sách đã mục nát, bìa ngoài rách tướp, giấy bên trong ngả sang màu vàng ố và có những trang đã mủn đi như tàn tro. Nhìn chúng giống như những mảnh xác tàu đắm vớt lên từ đáy biển sâu.
Nam bước ra, đặt ly trà gừng còn bốc khói nghi ngút xuống bàn bên cạnh cô. Hương gừng cay nồng hòa quyện với mùi thơm thoang thoảng của trà mạn lan tỏa trong không khí, phần nào xua đi cái ẩm ướt của cơn mưa ngoài kia.
Trông chúng... có vẻ tơi tả quá nhỉ? Nam vô thức kéo chiếc ghế gỗ đối diện ngồi xuống, ánh mắt dán chặt vào chồng sách cũ. Thời buổi này, người ta thường vứt xó hoặc đem đốt những thứ đã hỏng hóc thế này. Sao cô lại cất công mang theo chúng làm gì?
Cô gái khẽ nhướng mày, một nụ cười nhẹ thoảng qua khóe môi, buồn bã nhưng đầy kiêu hãnh. Cô dùng đầu ngón tay thon dài, vô cùng dịu dàng vuốt nhẹ lên phần mép giấy đã sờn rách của cuốn sách trên cùng.
Người ta vứt đi, bởi vì họ chỉ nhìn thấy giá trị của sự hoàn hảo và mới mẻ — Giọng Lan trầm ngâm, đều đặn vang lên giữa tiếng mưa rả rích bên ngoài. Một cuốn sách rách nát, một món đồ cũ hỏng... đối với thế giới ngoài kia, chúng là rác. Nhưng anh có nghĩ rằng, đằng sau lớp giấy mủn nát này từng là tâm huyết, là tri ân, là cả một thế giới mà tác giả và những người chủ cũ từng gửi gắm không? Chúng chỉ đang bị tổn thương và mệt mỏi thôi. Cần có ai đó kiên nhẫn nhặt chúng lên, vá lại từng chút một.
Câu nói ấy như một nhát búa giáng thẳng vào tâm trí Nam. Cả lồng ngực anh thắt lại. Chúng chỉ đang bị tổn thương và mệt mỏi thôi... Cần có ai đó kiên nhẫn nhặt chúng lên, vá lại từng chút một.
Nam cúi đầu nhìn đôi bàn tay mình. Trong suốt bao nhiêu năm qua, anh luôn theo đuổi sự hoàn mỹ trên từng bản vẽ kiến trúc, luôn bắt những công trình phải sừng sững, sắc bén và không tì vết. Ngay cả khi bản thân mình ngã quỵ, khi những vết nứt trong tâm hồn bắt đầu lan rộng, anh cũng chỉ biết tự trách cứ, tự xé toạc nó ra và giấu nhẹm đi vì sợ hãi sự không hoàn hảo. Anh chưa bao giờ học cách đối xử với chính mình dịu dàng như cách cô gái này đang nâng niu những trang sách rách.
— Cô... làm nghề gì vậy? Nam hỏi, giọng anh vô tình khản đi một chút.
Tôi là Lan. Tôi làm nghề phục chế sách cổ. Cô ngước lên, nhìn thẳng vào mắt Nam, không hề e dè trước sự tò mò của anh. Mỗi ngày, công việc của tôi là ngồi hàng giờ liền dưới ánh đèn bàn, dùng nhíp gắp từng mảnh giấy vỡ, dùng keo chuyên dụng dán lại những đường rách, và khâu từng mũi chỉ thủ công vào gáy sách. Công việc đó đòi hỏi sự cô độc và tĩnh lặng tuyệt đối. Nhưng ngạc nhiên chưa, chính trong sự cô độc ấy, tôi lại tìm thấy sự bình yên. Khi một cuốn sách hỏng nặng được khâu vá hoàn thiện và đọc lại được trọn vẹn nội dung, tôi có cảm giác... như chính mình cũng vừa được cứu rỗi một phần.
*Cứu rỗi.*
Hai chữ ấy rơi tõm vào cõi lòng trống trải của Nam, tạo nên những vòng sóng lan truyền mạnh mẽ. Anh bỗng thấy sống mũi cay cay. Hóa ra, không chỉ có mình anh đang trốn chạy trong cõi đời rộng lớn này. Ngoài kia, có những con người cũng đang âm thầm chữa lành cho những góc khuất đổ nát của thế giới bằng những cách thức thầm lặng nhất, kiên nhẫn nhất.
Bên ngoài, màn đêm buông xuống từ lúc nào, kéo theo những giọt mưa nặng hạt hơn dội vào tấm kính trong suốt của Gác Mây. Bên trong quán, ánh đèn vàng hắt hiu chiếu rọi lên hai con người xa lạ, kéo khoảng cách giữa họ xích lại gần nhau hơn mà không cần bất kỳ một lời giới thiệu xã giao nào.
Nam không nói gì thêm. Anh đứng dậy, quay lại quầy pha chế, tự tay rót thêm một ly nước ấm mang ra đặt cạnh Lan. Sự im lặng giữa họ lúc này không hề gượng gạo hay ngột ngạt, mà ngược lại, nó mang một thứ sức mạnh xoa dịu kỳ diệu — một thứ âm thanh tĩnh lặng nhất, sâu sắc nhất mà Nam đã đánh mất từ rất lâu kể từ ngày thế giới của anh sụp đổ.
Nhìn dáng vẻ Lan đang cẩn thận lật giở từng trang sách ẩm ướt dưới ánh đèn, Nam khẽ thở ra một hơi dài. Anh chợt nhận ra, chuyến trốn chạy về miền biển này không phải là dấu chấm hết cho cuộc đời anh, mà rất có thể, nó là điểm khởi đầu cho một bản vẽ dở dang đang chờ được viết tiếp bằng những gam màu dịu dàng hơn.
