Ngày cải táng được ấn định vào cuối tháng ba.
Trời âm u từ sáng.
Những đám mây xám đè thấp xuống các triền đồi như báo hiệu một cơn mưa.
Lâm cùng ông Hùng và hai người thợ khác có mặt ở Khe Cạn từ chiều.
Theo kinh nghiệm của họ, những ca sang cát thường bắt đầu sau khi trời tối.
Người sống ít nhìn thấy.
Người chết cũng được yên tĩnh hơn.
Khi mặt trời lặn hẳn sau dãy núi phía tây, những ngọn đèn pin lần lượt bật sáng.
Ông Thành đã có mặt từ trước.
Ông đứng dưới gốc gạo già.
Lưng còng hơn mọi ngày.
Gương mặt hốc hác.
Chỉ trong vài tuần ngắn ngủi, dường như ông đã già thêm cả chục tuổi.
Lâm nhìn quanh.
Ngoài ông Thành còn có vài người họ hàng xa.
Không thấy bà Hạnh.
Cũng không thấy bất kỳ ai khác thường xuyên lui tới ngôi mộ.
Thế nhưng cảm giác bị theo dõi vẫn không biến mất.
Như thể trong bóng tối đâu đó quanh đồi, có một đôi mắt đang âm thầm quan sát tất cả.
---
Tám giờ tối.
Lâm cắm nén hương xuống đầu mộ.
Theo thói quen nghề nghiệp, anh cúi đầu khấn vài câu ngắn gọn.
Không phải mê tín.
Chỉ là sự tôn trọng.
Đối với người đã nằm dưới đất suốt hai mươi năm.
"Động thổ."
Anh nói.
Tiếng cuốc bổ xuống nền đất vang lên.
Khô và nặng.
Lớp đất đầu tiên nhanh chóng được dọn đi.
Càng đào sâu, không khí càng lạnh.
Mùi đất ẩm bốc lên nồng hơn.
Ông Hùng vừa đào vừa lẩm bẩm:
"Hai mươi năm rồi."
"Khéo gỗ mục hết."
Lâm không đáp.
Anh tập trung vào từng nhát xẻng.
Khoảng hơn một giờ sau.
Tiếng kim loại va vào vật cứng vang lên.
Cạch.
Cả nhóm lập tức dừng tay.
"Đến rồi."
Lâm bước xuống huyệt.
Ánh đèn pin rọi vào lớp ván quan tài đã mục nát gần như hoàn toàn.
Anh dùng tay gạt lớp đất cuối cùng.
Một cảm giác kỳ lạ chợt thoáng qua.
Không hiểu vì sao.
Nhưng từ khi bắt đầu công việc này, anh luôn có khả năng nhận ra những ngôi mộ "không bình thường".
Không phải chuyện tâm linh.
Chỉ là trực giác của người làm nghề.
Và lúc này, trực giác ấy đang lên tiếng.
---
Quan tài được mở.
Lớp gỗ mục vỡ vụn dưới tay.
Bộ hài cốt dần hiện ra.
Mọi người phía trên nín thở.
Ông Thành đứng bất động.
Đôi mắt không rời khỏi huyệt mộ.
Lâm đeo găng tay.
Bắt đầu công việc quen thuộc.
Kiểm tra.
Thu gom.
Sắp xếp.
Nhưng chỉ vài phút sau.
Anh bỗng khựng lại.
"Khoan."
Ông Hùng nhìn xuống.
"Sao thế?"
Lâm không trả lời ngay.
Ánh đèn pin lia qua các phần xương.
Một lần.
Rồi lần thứ hai.
Cuối cùng anh ngẩng đầu.
Giọng trầm xuống.
"Thiếu."
"Thiếu gì?"
"Thiếu hộp sọ."
Không gian như đông cứng.
Một cơn gió lạnh quét qua sườn đồi.
Mấy người họ hàng phía trên nhìn nhau.
Ông Hùng cau mày.
"Xem kỹ lại."
"Tôi xem rồi."
Lâm đáp.
"Không có."
Họ tiếp tục kiểm tra.
Từng lớp đất quanh huyệt được sàng lọc.
Từng mảnh xương được đối chiếu.
Kết quả vẫn không thay đổi.
Bộ hài cốt thiếu phần đầu.
Không phải thiếu một mẩu nhỏ.
Mà là toàn bộ hộp sọ.
---
Sắc mặt ông Thành tái đi rõ rệt.
"Làm sao lại thiếu được?"
Ông lẩm bẩm.
Không giống đang hỏi người khác.
Mà giống tự hỏi chính mình.
Lâm trèo lên khỏi huyệt.
Anh nhìn thẳng vào ông.
"Trước đây ngôi mộ này từng bị đào chưa?"
"Chưa."
Ông Thành đáp quá nhanh.
Nhanh đến mức khiến câu trả lời trở nên đáng ngờ.
"Chắc chắn?"
"Chắc chắn."
Ông nói.
Nhưng ánh mắt đã tránh sang hướng khác.
Lâm im lặng.
Anh làm nghề đủ lâu để hiểu một điều.
Hài cốt không tự nhiên biến mất.
Đặc biệt là hộp sọ.
Nếu thiếu vài đốt ngón tay, vài chiếc răng thì còn có thể.
Nhưng cả hộp sọ?
Chỉ có hai khả năng.
Một là bị lấy đi.
Hai là chưa từng được chôn cùng bộ xương này.
Ý nghĩ thứ hai khiến anh lạnh người.
---
Công việc tạm dừng.
Mọi người ngồi nghỉ bên cạnh huyệt.
Không ai còn tâm trạng nói chuyện.
Lâm châm điếu thuốc.
Đầu óc quay cuồng với hàng loạt câu hỏi.
Đúng lúc ấy.
Một giọng nói vang lên từ phía sau.
"Vì nó không ở đó."
Tất cả đồng loạt quay lại.
Bà Hạnh.
Người phụ nữ đứng dưới ánh đèn pin vàng nhạt.
Gương mặt tái nhợt.
Nhưng ánh mắt kiên quyết.
Ông Thành lập tức đứng bật dậy.
"Sao bà lại tới đây?"
"Tôi phải tới."
Bà đáp.
"Đủ rồi."
Giọng bà run lên.
"Đủ hai mươi năm rồi."
---
Không ai nói gì.
Chỉ có tiếng gió luồn qua những cành gạo.
Bà Hạnh bước tới sát huyệt mộ.
Nhìn xuống phần xương cốt còn lại.
Rồi khẽ nhắm mắt.
Khi mở ra lần nữa.
Đôi mắt đã đỏ hoe.
"Bởi vì hộp sọ không được chôn ở đây."
Cả đám người sững sờ.
Ông Thành gầm lên:
"Bà im đi."
"Không."
Lần đầu tiên trong suốt câu chuyện, bà Hạnh không né tránh.
"Tôi đã im lặng quá lâu rồi."
Lâm nhìn từ người này sang người kia.
Anh biết.
Khoảnh khắc này chính là điểm nút của tất cả.
---
Sự thật bắt đầu hé lộ.
Hai mươi năm trước.
Đêm Khánh chết.
Người đầu tiên phát hiện không phải công an.
Không phải dân làng.
Mà là bà Hạnh.
Bà nhận được tin từ một đứa trẻ chăn bò.
Khi chạy tới.
Khánh đã nằm dưới gốc cây.
Dây thừng vẫn còn trên cổ.
Nhưng điều khiến bà kinh hãi là khuôn mặt ông.
Đầy vết bầm tím.
Giống người vừa trải qua một trận đánh.
"Tôi biết ông ấy không tự tử."
Bà nói.
"Ngay từ đầu đã biết."
Ông Thành cúi gằm mặt.
Không nói.
"Tôi báo công an."
"Nhưng chẳng ai nghe."
"Người ta bảo tôi chỉ là nhân tình."
"Không có tư cách lên tiếng."
Nước mắt bắt đầu lăn trên gương mặt bà.
"Tôi đã cố quên."
"Nhưng không quên được."
---
Lâm chợt hỏi:
"Còn đứa bé?"
Bà Hạnh nhìn anh.
Rất lâu.
Rồi khẽ đáp:
"Tôi đã nói dối."
Lâm cảm thấy tim mình nặng xuống.
"Tên nó là Khôi."
"Và nó chưa chết."
Gió đêm như ngừng thổi.
Ông Hùng há hốc miệng.
Mấy người họ hàng đứng chết lặng.
"Cậu ấy còn sống."
Bà nói tiếp.
"Hiện giờ ba mươi tuổi."
"Đang làm việc trong Nam."
Lâm nhớ tới những chiếc vòng bạc.
Những bó hoa.
Những nén hương mới.
Mọi thứ bỗng trở nên rõ ràng.
Người lên thăm mộ suốt nhiều năm.
Không phải bà Hạnh.
Mà là Khôi.
Con trai của Khánh.
---
"Thằng bé biết sự thật?"
Lâm hỏi.
Bà Hạnh gật đầu.
"Nó biết cha nó là ai."
"Biết từ lâu."
"Nhưng chưa từng gặp."
Một khoảng lặng nặng nề phủ xuống ngọn đồi.
Rồi Lâm quay sang ông Thành.
"Bác biết chuyện này?"
Ông lão không trả lời.
Đôi vai run lên.
Như thể cả cơ thể đã không còn đủ sức chống đỡ.
Lâm nhìn ông thật lâu.
Sau đó chậm rãi hỏi:
"Hộp sọ đang ở đâu?"
Lần này.
Ông Thành không né tránh nữa.
Ông ngẩng đầu.
Đôi mắt đỏ ngầu.
Chứa đầy mệt mỏi.
Và tuyệt vọng.
Rồi ông nói một câu khiến tất cả chết lặng.
"Nó ở nhà tôi."
Không ai cử động.
Không ai thở mạnh.
Ngay cả gió cũng như ngừng lại.
Hai mươi năm.
Một hộp sọ bị giấu suốt hai mươi năm.
Và người giấu nó.
Chính là anh trai của người chết.
Lâm nhìn ông.
Biết rằng đêm nay chưa kết thúc.
Ngôi mộ này không chỉ chôn một người.
Nó còn chôn một bí mật.
Một tội lỗi.
Và một lời thú nhận đang chờ được nói ra.
Ngay tại đây.
Trước khi bình minh tới.