Làng Cổ Am nằm chênh vênh bên bờ sông Ráy, nơi con nước quanh năm đỏ quạch phù sa và sương mù từ gò cao đổ xuống lạnh ngắt mỗi độ thu về. Ở bãi bồi cuối làng, nơi con đường đất thịt ngoằn ngoèo đâm thẳng ra sông, có một gò tre gai đen xì sừng sững.
Người trong làng chẳng ai biết gò tre đó có từ bao giờ. Chỉ nghe các vị lão niên truyền lại rằng, từ thời nhà Lê, nơi gò cao này vốn là một huyệt đất độc. Để chặn không cho tà khí dưới lòng đất bùng lên quấy nhiễu dân lành, người xưa đã cắm một cọc yểm bằng đồng hun rồi trồng lên đó một khóm tre gai. Qua hàng trăm năm, khóm tre đẻ nhánh, bạt ngàn thành một gò tre rậm rạp, thân tre nào thân nấy to bằng bắp chân người lớn, gai nhọn mọc chi kịt, đen bóng như sắt nguội.
Cũng từ đó, làng Cổ Am tồn tại ba quy tắc bất di bất dịch: *Một, không thả gia súc vào gò tre sau giờ Tuất. Hai, đêm muộn đi qua, thấy cành tre rủ xuống ngáng đường tuyệt đối không gạt, không bước qua mà phải lùi lại ba bước rồi đi vòng. Ba, tuyệt đối không được mang dao rựa vào chặt phá gò tre, dù chỉ là một đọt măng.*
Nhưng quy tắc đối với kẻ túng quẫn như Sơn thì chẳng bằng vài đồng bạc lẻ.
Sơn hai mươi lăm tuổi, làm nghề đan lồng chim. Đôi bàn tay anh khéo léo nổi tiếng khắp vùng, đan được những chiếc lồng chạm khắc hoa văn tinh xảo. Thế nhưng, cái nghèo vẫn đeo bám anh như bóng với hình. Mẹ già bị bệnh hen suyễn nặng, tiền thuốc men mỗi ngày một tốn kém.
Mấy hôm trước, viên Quan huyện vừa đánh tiếng: Nếu Sơn đan được một chiếc lồng chim trĩ bằng loại tre ngâm già ba mươi năm, không mối mọt, sắc tre đen tự nhiên để tiến Quan Tỉnh, ông ta sẽ thưởng cho năm mươi quan tiền, đủ để anh chữa bệnh cho mẹ và trang trải nợ nần.
Sơn đã lùng xới khắp các bụi tre trong xóm nhưng chẳng đâu có loại tre già đạt yêu cầu. Cuối cùng, ánh mắt anh dừng lại ở gò tre gai cuối làng.
Đêm mười tám tháng Tám, trời không mây nhưng âm ỉ ngột ngạt. Làn sương mù từ lòng sông Ráy đùn lên đặc quánh, nuốt chửng những mái nhà tranh của làng Cổ Am vào bóng tối quánh đặc.
Sơn khoác chiếc áo nâu sòng, lưng đeo túi da đựng hai chiếc rựa bặt sắc và một cưa tay nhỏ. Anh đi như một bóng ma ra phía bãi bồi. Tiếng dế mèn đao đán bên vệ đường, thỉnh thoảng điểm xuyết tiếng chim lợn kêu lên từng hồi *éc... éc...* trên ngọn cây đa đầu làng khiến sống lưng Sơn lạnh ngắt.
Đứng trước gò tre gai, Sơn nuốt một ngụm nước bọt. Gò tre cao sừng sững như một bức tường thành đen đúa. Gió sông thổi qua, những cành tre gai đan cài vào nhau phát ra tiếng *kẽo... kẹt... kẽo... kẹt...* nghe như tiếng xương người nghiến vào nhau.
"Dù sao cũng chỉ là cây cối," Sơn tự trấn an mình, nắm chặt cán rựa. "Chặt một nhánh tre cái thì làm sao mà chết người được."
Anh lách qua lớp gai nhọn ở vòng ngoài, chui sâu vào lòng gò tre. Càng đi vào trong, không khí càng trở nên đặc quánh và hôi hám. Mùi đất ẩm mục pha lẫn mùi ngai ngái kỳ lạ—giống như mùi thịt thối rữa bị giấu kỹ dưới lớp lá ủ.
Ánh đèn măng-xông nhỏ trên tay Sơn hắt ra vùng sáng vàng vọt. Ngay chính giữa gò, Sơn sững người khi nhìn thấy gốc của cụm tre.
Đó không phải là những gốc tre thông thường mọc từ đất. Hàng chục thân tre to lớn, đen bóng chụm lại, cắm chặt vào một khối đá tròn gồ ghề chìm một nửa dưới lòng đất. Từ khối đá đó, một cây "tre cái" vươn thẳng lên không trung, thân nó suôn mượt, không có một đốm mắt nào dưới gốc, da tre màu đen thẫm tựa như được ngâm trong mực tàu hàng thập kỷ.
"Tre đen ngâm ngàn năm..." Sơn mừng rỡ đến run người. Đúng là loại tre mà Quan huyện đang tìm!
Anh vội vã hạ đèn măng-xông, rút chiếc cưa tay ra, quỳ hai gối xuống lớp lá mục.
*XẠC... XẠC... XẠC...*
Lưỡi cưa sắt vừa chạm vào da tre đen, một luồng khí lạnh buốt từ lòng cây bùng ra, làm ngọn lửa trong đèn măng-xông chao đảo rồi chuyển sang màu xanh lét kỳ dị.
Sơn rùng mình, nhưng lòng tham và áp lực tiền bạc đã lấn át sự sợ hãi. Anh dồn lực vào hai tay, cưa liên tục. Kỳ lạ thay, từ vết cưa trên thân cây, không có dăm gỗ hay nhựa cây chảy ra, mà trào ra một chất lỏng sánh đặc, màu đỏ thẫm như máu tươi, bốc lên mùi tanh nồng nặc.
*CẠCH!*
Thân tre cái đứt lìa. Tiếng gãy đổ của nó không vang lên rộn rã mà trầm đục như một tiếng thở dài thều thào vang vọng từ dưới lòng đất. Cùng lúc đó, toàn bộ gò tre gai xung quanh bỗng nhiên rung chuyển dữ dội dù không hề có một làn gió nào thổi qua. Hàng ngàn cành tre gai va vào nhau chan chát, tạo nên thứ âm thanh u uất như tiếng hàng trăm người đang thì thào gào khóc.
Sơn hoảng hốt, vội vã ôm lấy đoạn tre cái dài hơn hai mét vừa chặt được, vất cả đèn măng-xông và cưa tay, cắm đầu cắm cổ lao ra khỏi gò tre. Anh chạy bán sống bán chết về nhà, không dám ngoái đầu nhìn lại dù chỉ một lần.
---
Về đến căn nhà tranh ba gian ở đầu xóm, Sơn nhanh chóng chốt chặt cửa ngõ. Anh giấu đoạn tre đen dưới gầm phản gỗ trong buồng trong, rồi leo lên giường nằm thở dốc. Tim anh đập dồn dập như muốn nhảy ra khỏi lồng ngực, lòng bàn tay ướt đầm mồ hôi lạnh.
Ngoài trời, tiếng gió bắt đầu gầm rít. Mưa rào trút xuống mái tranh lộp bộp.
Khoảng giữa đêm, khi tiếng mưa ngoài trời đã dịu đi chỉ còn tiếng nước nhỏ giọt từ giọt tranh xuống đất, Sơn sực tỉnh.
*CỌC... CỌC... CỌC...*
Một âm thanh kỳ dị vang lên từ phía gian xưởng đan lồng chim ở góc sân. Nó không phải tiếng chuột cắn vắt, mà là tiếng gõ nhịp nhàng, đều đặn của thứ gì đó cứng cáp gõ vào sàn gạch bát tràng.
Sơn nín thở, ngồi bật dậy trên giường. Tay anh nắm chặt chiếc đục đẽo bọc sắt đặt ở đầu giường.
*KẼO... KẸT...*
Mái tranh trên đầu Sơn khẽ mấp máy. Bắt đầu từ ngoài sân, những tiếng soạt soạt sần sùi kéo dài trên mặt đất thịt, rồi bò dần lên bậc hiên gạch.
Sơn run rẩy ghé mắt nhìn qua kẽ hở của bức vách nứa ra ngoài gian khách.
Dưới ánh trăng mờ nhạt lọt qua khoảng trống trên cửa sổ, anh bàng hoàng nhận ra: Từ dưới khe cửa chính, hàng chục vệt đen nhỏ ngoằn ngoèo như những con rắn đang âm thầm chui vào trong nhà.
Đó không phải là rắn.
Đó là những chùm rễ tre gai nhọn quắt, đen xì, bao phủ đầy bùn đất nhão. Chúng bò trườn trên sàn nhà, đâm xuyên qua những viên gạch bát tràng một cách dễ dàng như đâm vào đất xốp. Những sợi rễ ấy không đi lung tung, mà tất cả đều hướng thẳng về phía buồng ngủ của Sơn—nơi anh đang giấu đoạn tre cái dưới gầm phản.
Và ngay ngoài hiên nhà, một bóng đen khổng lồ, rậm rạp gai nhọn đang sừng sững đứng đó dưới mưa. Cả bụi tre gai ở bãi bồi... bằng cách nào đó, đã di chuyển đến tận cửa nhà anh!
