Con sông Đáy những ngày cuối năm khoác lên mình một lớp sương mù đục ngầu, lạnh buốt, ôm trọn lấy ngôi làng nhỏ ven đê đang chìm đắm trong tiếng gõ mõ, tụng kinh não nề. Tại căn nhà ngói ba gian cũ kỹ của gia đình cụ bà Tư, bầu không khí tang thương nặng nề tựa như ngàn cân đè nặng lên từng mái ngói rêu phong. Cụ Tư vừa mới trút hơi thở cuối cùng vào chiều hôm qua, để lại phía sau những thửa ruộng sâu, căn nhà cổ và một tờ di chúc chưa kịp công bố rõ ràng trước mặt ba người con.
Hạo đứng lặng lẽ ở góc gian nhà ngang, đôi tay chai sần đang cẩn thận mài lại chiếc chốt gỗ cuối cùng cho cỗ quan tài tiểu thọ bằng gỗ xoan đào. Là một thợ mộc kỳ cựu kiêm người phụ trách nghi thức khâm liệm, Hạo đã chứng kiến không biết bao nhiêu giọt nước mắt khóc thương người đã khuất. Thế nhưng, trong nghề tang ma lâu năm của mình, Hạo luôn mang theo một nỗi ám ảnh khôn nguôi về những điều cấm kỵ cổ xưa mà các bậc cao niên trong làng truyền lại.
Trong số những điều tối kỵ khi làm ma chay, điều khiến Hạo dè chừng và luôn phải cảnh giác cao độ chính là: Tuyệt đối không được để nước mắt của người sống rơi xuống quan tài, đặc biệt là khi chuẩn bị nhập quan hoặc đóng ván thiên.
Theo quan niệm dân gian, nước mắt là hiện thân của sự quyến luyến, oán hận và phần âm khí lưu luyến trần thế của người sống. Nếu giọt lệ ấy rơi trúng vào linh cữu hoặc thi thể người vừa mất, nó sẽ tạo thành một thứ "xiềng xích vô hình" giữ chặt linh hồn người quá cố lại cõi dương, khiến họ vương vấn không nỡ rời đi, hóa thành oán khí bám víu lấy người vừa khóc. Thậm chí, các cụ từ xưa vẫn truyền tai nhau câu nói rợn tóc gáy: “Nước mắt rơi quan, người chết không đành lòng nhắm mắt, linh cữu nặng ngàn cân, đường về cõi âm tắc nghẽn.”
Hạo thở dài, đặt chiếc đục gỗ xuống, đưa mắt quan sát khung cảnh xung quanh.
Bên trong gian chính, thi thể cụ Tư đã được khâm liệm gọn gàng trong bộ áo vải thô màu nâu sẫm, khuôn mặt đắp một lớp lụa mỏng. Ngồi quỳ mị ở hai bên linh cữu là ba người con của cụ: anh Cả Đức — một người đàn ông trung niên với gương mặt lầm lì, tham lam; chị Hai Thủy — người đàn bà sắc sảo luôn tính toán thiệt hơn; và cô út Linh — một cô gái trẻ mảnh mai, đôi mắt đỏ hoe, sưng húp vì khóc từ hôm qua đến giờ.
Trái ngược với sự im lặng đáng sợ của anh Cả và chị Hai, cô út Linh cứ liên tục sụt sịt, ôm chặt lấy thành quan tài mà gào khóc thảm thiết. Tiếng khóc của cô xé toạc không gian tĩnh mịch, đứt quãng và đầy nỗi oan ức:
"Mẹ ơi... sao mẹ lại vội vã bỏ chúng con mà đi thế này... Mẹ đi rồi, chúng nó định cướp hết phần đất hương khói của con, con sống sao nổi hả mẹ ơi..."
Anh Đức tối tăm mặt mày, liếc xéo đứa em út rồi cắn răng gắt lên, giọng khàn đặc: "Mày im cái mồm đi! Mẹ nằm đấy chưa ráo mồ hôi mà mày tru tréo cái gì? Cố tình khóc lóc để làm xấu mặt gia đình với hàng xóm à?"
"Anh thì biết cái gì!" Linh nghẹn ngào cãi lại, nước mắt nước mũi giàn giụa trên khuôn mặt tái nhợt. "Tờ di chúc mẹ để lại rõ ràng là thiên vị, nhưng mẹ hứa sẽ bù đắp cho em căn nhà ngói này cơ mà! Bây giờ mẹ mất đột ngột, anh chị định nuốt trọn tất cả, em không được khóc chắc!"
Không khí trong phòng tang bỗng chốc trở nên căng thẳng, nồng nặc mùi vị của sự ích kỷ và tranh đoạt tài sản — thứ độc dược còn đắng ngắt hơn cả nước mắt sinh ly tử biệt.
Hạo nhíu mày, bước đến gần, cất chất giọng trầm trầm, nghiêm nghị để dập tắt cơn cãi vã: "Hai anh chị và cô út giữ bình tĩnh đi. Linh cữu cụ đang nằm đây, linh hồn cụ chưa đi xa. Việc gia đình thì đợi qua tang lễ rồi tính, đừng để những tiếng tranh chấp này làm oan gia cho người vừa khuất."
Nghe Hạo nói, cả ba người mới miễn cưỡng nín lặng, cúi đầu nhìn xuống chiếc quan tài. Nhưng sự ấm ức trong lòng cô út Linh vẫn chưa vơi. Cô tiếp tục cúi gục đầu sát xuống thành quan tài, hai vai rung lên bần bật, những tiếng nấc nghẹn ngào bật ra thành tiếng.
Hạo đứng ngay cạnh đó, linh tính nghề nghiệp bỗng nhói lên một tiếng chuông cảnh báo. Anh vội vã đưa tay can ngăn: "Cô út, đừng cúi quá sát, kìm nước mắt lại đi, không tốt đâu..."
Nhưng đã quá muộn.
Trong cơn cuồng phong của nỗi tủi hờn và đau đớn tột cùng, cô út Linh buông xuôi tất cả. Một giọt nước mắt to, tròn và mặn chát từ khóe mi cô rơi tót khỏi vành khăn tang, lao thẳng xuống dưới không trung và... tách, rơi chính xác vào giữa bề mặt tấm ván thiên bằng gỗ xoan đào đang được mài nhẵn bóng.
Giọt nước mắt trong suốt ấy không lập tức khô đi, mà lan rộng ra một chút, thấm sâu vào những thớ gỗ thô sơ như một vết mực độc loang lổ.
Ngay khoảnh khắc giọt lệ chạm vào ván thiên, một hiện tượng kỳ lạ và rợn ngợp xảy ra.
Cả căn nhà vốn đang yên tĩnh bỗng dưng nổi lên một trận gió lạnh từ ngoài cửa thốc thẳng vào. Bốn ngọn nến lớn đặt ở bốn góc quan tài đồng thời chao đảo dữ dội, ngọn lửa bùng lên một màu xanh lét kỳ dị rồi vụt tắt ngúm hai ngọn bên phải. Không khí trong phòng bỗng chốc đặc quánh lại, lạnh buốt thấu tận xương tủy như có hàng ngàn mũi kim băng đâm vào da thịt.
Hạo sững người, sắc mặt tái mét đi lập tức. Anh bước lùi lại một bước, ánh mắt đăm đăm nhìn xuống chỗ giọt nước mắt vừa rơi trên bề mặt gỗ.
Cùng lúc đó, bốn người thanh niên lực lưỡng được thuê để khiêng quan tài bước vào, chuẩn bị làm lễ nâng ván để nhập quan cho cụ Tư. Họ đứng vào bốn góc, gồng mình nhấc bổng chiếc quan tài lên theo hiệu lệnh.
Thế nhưng, điều kỳ lạ chưa từng có đã xảy ra.
Bốn người đàn ông vạm vỡ gồng cứng cả cơ cổ, gân xanh nổi ngoằn ngoèo trên trán, dùng toàn bộ sức lực nâng lên nhưng chiếc quan tài gỗ xoan đào vẫn dính chặt cứng xuống nền nhà, không hề dịch chuyển dù chỉ một milimét. Giống như thể bên dưới đáy quan tài không phải được kê trên hai con ngựa gỗ thông thường, mà đã bị hàn chết xuống lòng đất bởi một khối bê tông nặng hàng tấn.
"Quái lạ..." Anh trưởng nhóm khiêng quan tài thở hồng hộc, mồ hôi vã ra như tắm, lắp bắp nói. "Sao mà nặng thế này? Tụi tôi khiêng bao nhiêu đám rồi, chưa từng thấy cỗ hòm nào nhẹ thế này mà lại nhấc không nổi thế này bao giờ!"
Anh Cả Đức và chị Hai Thủy biến sắc, hoảng hốt nhìn nhau. Cô út Linh thì đứng chết trân ở một góc, đôi mắt mở trừng trừng nhìn vào giọt nước mắt khô dần trên ván thiên, toàn thân run bắn lên cầm cập.
Hạo bước lên trước, khoát tay ra hiệu cho bốn người dừng lại. Anh cúi người, thắp một nén nhang trầm rồi cắm nhẹ lên đỉnh đầu quan tài, ánh mắt trầm ngâm nhìn sâu vào khoảng không tĩnh mịch phía trước.
Anh biết, lời nguyền của "giọt lệ rơi quan" đã thực sự linh nghiệm. Linh hồn cụ Tư không chịu nhắm mắt, và cỗ quan tài sẽ mãi mãi không thể nhấc lên khỏi mặt đất nếu những bí mật u uất và giọt nước mắt oán hận kia không được hóa giải ngay trong đêm nay.
