Chén trà nóng tỏa ra làn hương chát nhẹ của lá trà Phổ Nhĩ lâu năm, làm dịu đi phần nào cái mùi khét lẹt của mỡ heo và giấy vàng mã đang cháy dở trong chậu sắt. Trần Lâm khẽ nhấp một ngụm, cảm nhận hơi ấm lan tỏa từ cổ họng xuống lồng ngực giữa cái lạnh ẩm ướt của buổi chiều mưa Hồng Kông.
Bà lão tự xưng là bà Sáu, người đã bám trụ dưới gầm cầu Ngỗng này suốt hơn ba mươi năm qua. Đôi bàn tay gầy guộc, nổi đầy gân xanh và vết chai sần của bà khẽ vuốt nhẹ lên thân chiếc giày mộc đã mòn vẹt một góc đế.
Cậu hỏi nguồn gốc của cái nghề này à. Bà Sáu cất giọng khàn đục, ánh mắt nhìn xa xăm qua màn khói trắng. Ngày xưa ở vùng nông thôn Quảng Đông, làm gì có chuyện đánh tiểu nhân chốn công sở như bây giờ. Vào tiết Kinh Trập, khi tiếng sấm đầu xuân vang lên, sâu bọ, rắn rết dưới lòng đất bắt đầu tỉnh giấc, bò lên phá hoại mùa màng. Người nông dân nghèo khổ chẳng có thuốc trừ sâu như bây giờ, họ chỉ biết làm lễ cúng Bạch Hổ, lấy dép cũ đập xuống đất để dọa cho côn trùng sợ hãi mà tránh xa ruộng đồng.
Lâm gật gù, ngòi bút bi trên tay anh lướt nhanh trên trang giấy trắng của cuốn sổ tay. Sự chuyển dịch từ một nghi lễ nông nghiệp sang một tín ngưỡng đô thị là điều anh từng đọc qua trong sách vở, nhưng nghe chính một người hành nghề lâu năm kể lại vẫn mang một sức nặng khác hẳn.
Khi người Quảng Đông di cư ồ ạt sang Hồng Kông lập nghiệp vào thế kỷ trước, họ mang theo cả tập tục này vào thành phố. Bà Sáu tiếp tục, giọng nói đều đều như tiếng mưa rơi ngoài vỉa hè. Ở cái đất chật người đông này, làm gì còn ruộng đồng hay sâu bọ nữa. Thứ phá hoại cuộc sống của họ lúc này là những kẻ đồng nghiệp đâm sau lưng, những gã đối tác lật lọng, hay những bà hàng xóm hay đặt điều thị phi. Thế là con sâu cái kiến ngày xưa biến thành kẻ tiểu nhân trên tờ giấy vàng. Còn cái dép đập đất ngày xưa biến thành chiếc giày mộc vả mặt người.
Bà Sáu chỉ tay vào bức tượng Bạch Hổ bằng giấy đặt trang trọng ở giữa mâm lễ. Miệng con hổ được vẽ ngoác rộng, hai chiếc nanh trắng ởn lộ ra đầy vẻ hung tợn, xung quanh mép vẫn còn dính lớp mỡ heo bóng nhẫy từ lễ cúng của cô gái trẻ lúc nãy.
Cậu có biết tại sao nhất định phải dùng giày cũ hoặc giày mộc đế cứng để đập không. Bà Sáu hỏi, không đợi Lâm trả lời mà tự giải thích luôn. Giày mới mang trên chân thì sạch sẽ, nhưng không có uy lực. Chiếc giày đã đi qua nhiều con đường, giẫm lên bao nhiêu bụi bẩn, bùn lầy của cuộc đời mới mang đủ sát khí để trấn áp những thứ xui xẻo. Còn miếng thịt ba rọi bôi lên miệng hổ là để hối lộ cho nó. Con hổ là chúa sơn lâm, tính khí hung tàn, nếu mình không cho nó ăn no, nó sẽ quay sang cắn chính mình.
Lâm ngước mắt nhìn xung quanh. Dưới ánh đèn đường vàng vọt hắt vào từ rìa cầu vượt, hàng chục sạp hàng khác vẫn đang hoạt động hết công suất. Tiếng giày mộc đập xuống gạch nung vang lên chan chát, hòa thành một bản hợp xướng kỳ lạ giữa lòng đô thị hiện đại. Có những người khách đứng chờ đến lượt mình với vẻ mặt căng thẳng, tay nắm chặt tờ giấy ghi tên ai đó đến mức mồ hôi thấm ướt cả mặt giấy.
Đúng lúc đó, một người đàn ông trung niên bước vội từ ngoài đường lớn vào khu vực gầm cầu. Ông ta chừng năm mươi tuổi, mặc một bộ vest đen đắt tiền nhưng lúc này đã ướt sũng nước mưa ở hai bên vai. Chiếc cà vạt lụa bị kéo lỏng lẻo, mái tóc hoa râm rối bời dính bết vào vầng trán rộng. Điều khiến Lâm chú ý nhất là đôi mắt của ông ta: đỏ ngầu, trũng sâu và trống rỗng đến mức đáng sợ.
Người đàn ông không nhìn sang những sạp hàng rực rỡ ánh đèn ở phía ngoài, mà đi thẳng vào góc khuất nơi bà Sáu đang ngồi. Ông ta dừng lại trước mâm lễ, thở dốc mấy nhịp rồi khẽ gật đầu.
Bà Sáu lập tức thu lại vẻ mặt trò chuyện bình thản, chuyển sang thái độ nghiêm nghị của một người hành nghề lâu năm. Bà ra hiệu cho người đàn ông ngồi xuống tấm bìa các tông, đoạn lấy ra một tờ giấy hình nhân mới tinh.
Ông muốn đánh ai, viết tên tuổi vào đây, hoặc nếu không biết tên thì chỉ cần khấn thầm trong bụng là được. Bà Sáu nói ngắn gọn.
Người đàn ông run rẩy cầm lấy cây bút lông nhỏ, nhưng tay ông ta cứng đờ không viết nổi một nét chữ hoàn chỉnh. Cuối cùng, ông ta buông bút, giọng khàn đặc như vừa trải qua một trận ốm nặng.
Tôi không cần viết tên một ai cả. Bà cứ đánh cho tôi. Đánh thật mạnh vào.
Bà Sáu khựng lại một giây, đôi mắt đục mờ khẽ nheo lại quan sát vị khách đặc biệt này. Làm nghề hơn ba mươi năm, bà đã gặp đủ mọi hạng người, từ những bà vợ đi đánh ghen tình địch, những nhân viên quèn đi trù ẻo sếp lớn, cho đến những tay anh chị giang hồ đi cầu bình an trước khi ra tòa. Nhưng thái độ tuyệt vọng đến mức buông xuôi như người đàn ông trước mặt thì quả thực rất hiếm thấy.
Bà không hỏi thêm, chỉ lặng lẽ cầm chiếc giày mộc lên.
Bốp. Bốp. Bốp.
Tiếng đập lần này vang lên nặng nề hơn hẳn lúc nãy. Bà Sáu cất tiếng khấn quen thuộc, những lời nguyền rủa xua đuổi tiểu nhân lại tuôn ra trôi chảy. Thế nhưng, người đàn ông mặc vest lại không hề có biểu hiện nhẹ nhõm như cô gái trẻ ban nãy. Ông ta ngồi bất động như một pho tượng đá, hai tay buông thõng xuống đầu gối, ánh mắt vô hồn nhìn chằm chằm vào tờ giấy vàng đang dần nát vụn dưới đế giày gỗ.
Lâm ngồi lùi lại phía sau một chút để không làm phiền đến nghi lễ, nhưng toàn bộ giác quan của anh đều tập trung vào người đàn ông kia. Anh nhận ra một sự thật phũ phàng ẩn sau làn khói hương nghi ngút này. Có những nỗi đau và sự thất bại trong cuộc sống không đến từ sự hãm hại của bất kỳ kẻ tiểu nhân nào cả. Đôi khi, người ta tìm đến gầm cầu Ngỗng chỉ vì họ không dám đối diện với sự thật rằng chính bản thân mình đã sai lầm, hoặc chính sự khắc nghiệt của xã hội này đã nghiền nát họ. Việc đổ lỗi cho một thế lực vô hình hay một kẻ tiểu nhân tưởng tượng trên tờ giấy vàng là cách duy nhất để họ giữ lại chút lòng tự tôn cuối cùng.
Khi tờ giấy hình nhân đã nát bươm và ngọn lửa trong chậu sắt bùng lên thiêu rụi mọi thứ thành tro bụi, bà Sáu tung nắm đậu xanh và gạo nếp lên không trung, kết thúc nghi lễ bằng tiếng gieo quẻ gỗ lách tách.
Người đàn ông đứng dậy, loạng choạng bước lùi lại một bước. Ông ta rút trong ví ra một xấp tiền giấy mệnh giá lớn, đặt hết lên mâm lễ mà không thèm đếm.
Bà Sáu không vội cầm tiền, bà chỉ nhìn thẳng vào mắt ông ta, giọng nói bỗng trở nên dịu lại một cách lạ thường.
Tiểu nhân ở ngoài đời thì tôi dùng giày mộc đánh giúp ông được. Nhưng nếu kẻ tiểu nhân đó nằm ngay trong lòng ông, thì có đốt hết cả gầm cầu này cũng không xua đi được đâu. Về nhà nghỉ ngơi đi, giữ lấy cái mạng mình trước đã.
Người đàn ông khẽ rùng mình. Ông ta không nói một lời nào, chỉ cúi đầu thật thấp rồi quay lưng bước nhanh ra khỏi màn khói, bóng dáng cô độc nhanh chóng bị nuốt chửng bởi màn mưa bụi dày đặc của khu Vịnh Đồng La.
Lâm nhìn theo bóng lưng của vị khách vừa rời đi, trong lòng dâng lên một cảm giác nặng trĩu khó tả. Anh quay sang nhìn bà Sáu, lúc này đang cẩn thận cất xấp tiền vừa nhận vào chiếc túi vải buộc ngang hông, chỉ giữ lại đúng số tiền công cố định theo lệ cũ, phần dư ra bà kẹp riêng sang một bên để cuối ngày đem bỏ vào hòm công đức ở ngôi miếu đầu phố.
Người ta đến đây tìm sự bình yên, nhưng có vẻ không phải ai bước ra khỏi gầm cầu này cũng tìm thấy thứ mình cần bà nhỉ. Lâm khẽ nói.
Bà Sáu thở dài một tiếng, làn khói trắng từ bó nhang trên bàn bay ngang qua gương mặt đầy nếp nhăn của bà.
Đời người mà cậu, có những nút thắt tự mình buộc vào thì chỉ có tự mình mới tháo ra được thôi. Chiếc giày mộc này chỉ là cái cớ để họ trút giận, chứ không phải phép màu cải tử hoàn sinh. Nghề của tôi giống như người gác đền ở ngã ba đường vậy, nhìn người ta đến rồi đi, mang theo đủ thứ oán hận trên đời, nhưng tuyệt đối không được phép giữ lại thứ năng lượng xấu đó trong lòng mình.
Bà Sáu vừa dứt lời, tiếng chuông điện thoại cũ kỹ trong túi áo bông của bà bất ngờ reo lên. Bà bắt máy, lắng nghe đầu dây bên kia nói gì đó bằng giọng điệu rất gấp gáp. Gương mặt bình thản suốt từ đầu buổi chiều của bà lão bỗng nhiên biến sắc, đôi lông mày bạc nhíu chặt lại đầy vẻ lo âu.
Lâm nhận thấy sự thay đổi đột ngột đó. Anh gấp cuốn sổ tay lại, ánh mắt chăm chú dõi theo từng cử chỉ của bà lão khi bà vội vã dập tắt ngọn lửa trong chậu sắt và bắt đầu thu dọn đồ đạc vào chiếc giỏ nhựa. Có vẻ như đêm Kinh Trập dưới gầm cầu Ngỗng này vẫn chưa hề kết thúc đối với hai người họ.
