Cơn mưa dầm dề kéo dài suốt ba ngày cuối tuần rút đi để lại một bầu trời xám xịt và thứ hơi nước ngai ngái bốc lên từ triền đê sông Hồng. Nằm nép mình dưới chân dốc đê lầy lội, tiệm cầm đồ mang tên Phúc Lộc lúc nào cũng chìm trong thứ ánh sáng nhập nhoạng của bóng đèn tuýp màu vàng võ. Căn nhà cấp bốn lợp mái tôn xi măng này vừa là nơi giao dịch tài sản rẻ mạt, vừa là chốn trú thân của những kẻ cùng đường không còn nơi bấu víu.
Sáu giờ rưỡi sáng. Tiếng động cơ xe máy cup cũ kỹ rồ lên xé tan không gian tĩnh mịch. Hùng, gã thợ sửa xe đầu ngõ chuyên nhận cầm đồ lặt vặt, đẩy cửa bước vào tiệm để lấy chiếc xe máy wave chiến của khách đã quá hạn chuộc.
Cánh cửa cuốn mở đến ngang tầm ngực thì kẹt lại. Bên trong, bầu trời đêm còn sót lại hòa lẫn với mùi ẩm mốc, mùi mồ hôi chua ngoét và một thứ mùi tanh nồng đặc quánh của sắt gỉ.
Hùng rướn người nhòm qua ô cửa kính mờ đục, rồi hét lên một tiếng kinh hoàng, quăng vội chiếc chìa khóa trên tay chạy tháo thân ra ngoài dốc đê.
Tám giờ sáng. Dải băng phong tỏa hai màu đỏ trắng của cơ quan điều tra căng kín mặt tiền tiệm cầm đồ.
Ông Năm đứng ở góc phòng, hai tay thọc sâu vào túi chiếc áo bông cũ màu rêu đã sờn gấu. Ông năm mươi lăm tuổi, dáng người gầy gò, gương mặt chằng chịt nếp nhăn và đôi mắt húp sâu vì thiếu ngủ. Giữa không gian ngột ngạt mùi đồ đạc cầm cố, ông lặng lẽ rít một hơi thuốc lá quấn, nhả luồng khói xám đặc quánh lên trần nhà loang lổ vết ẩm.
Đại, cậu sĩ quan trợ lý trẻ tuổi, bước ra từ khu vực gác xép nhỏ phía sau, gương mặt tái nhợt cầm trên tay biên bản khám nghiệm sơ bộ.
Đại cất giọng khẽ khàng qua lớp khẩu trang y tế. Nạn nhân là ông Hoàng, năm mươi tuổi, chủ tiệm cầm đồ này. Tử thi nằm ngửa trên chiếc ghế sô pha bọc da đã rách tơi tả ở góc phòng khách. Hai tay nạn nhân bị trói quặt ra phía sau bằng một đoạn dây thừng gai bện chặt, miệng bị dán kín bằng hai lớp băng dính bản lớn.
Ông Năm không nói gì, ông chậm rãi bước đến bên chiếc sô pha.
Khám nghiệm tử quan cho thấy không có vết thương do dao đâm hay súng bắn trên cơ thể nạn nhân. Nhưng ở vùng cổ xuất hiện những vết bầm tím hình vòng cung do lực siết mạnh bằng một sợi dây mềm hoặc chính tay người. Thời gian tử vong được xác định vào khoảng từ mười hai giờ đêm đến hai giờ sáng hôm qua, đúng lúc cơn mưa lớn nhất trút xuống đoạn đê này.
Đại chỉ tay về phía chiếc tủ kính trưng bày điện thoại và trang sức giả ở lối vào. Sếp nhìn này, tài sản trong tiệm hoàn toàn không bị xáo trộn. Hơn hai mươi chiếc điện thoại cũ, vài chiếc máy tính bảng và một khay nhẫn bạc xi mỏng manh vẫn nằm nguyên vẹn trong tủ kính. Tiền mặt trong ngăn kéo bàn làm việc còn gần mười lăm triệu đồng tiền lẻ. Kẻ sát nhân không đến để cướp tài sản.
Ông Năm cúi thấp người, đeo đôi găng tay cao su rồi dùng đèn pin cản quang soi kỹ xuống mặt bàn gỗ lộn xộn hồ sơ cầm cố.
Trên mặt chiếc bàn kính bày đồ đạc, có một lớp bụi mỏng phủ kín. Nhưng ở góc bên phải, nơi đặt chiếc máy tính để bàn cũ, có một khoảng diện tích hình vuông sạch bóng bụi, như thể vừa có một vật gì đó hình chữ nhật kích thước cỡ một cuốn sổ tiết kiệm hoặc một chiếc hộp đựng tài sản vừa bị ai đó vội vã lấy đi trước khi tẩu thoát.
Ông Năm cất giọng trầm đục. Kẻ thủ ác không cướp tiền mặt hay điện thoại, nhưng hắn tìm một thứ cực kỳ cụ thể. Một thứ có giá trị ràng buộc sống còn đối với hắn hoặc một ai đó.
Đại lật dở cuốn sổ ghi chép giao dịch cầm đồ đặt trên bàn, giọng căng thẳng. Cuốn sổ ghi nợ này ghi lại toàn bộ tên tuổi, số căn cước và tài sản của những kẻ từng đem đồ đến đây vay tiền. Phần lớn đều là con bạc, dân lao động nghèo hoặc mấy tay chơi hút chích quanh vùng. Chúng ta cần triệu tập toàn bộ danh sách này để lấy lời khai.
Ông Năm cầm chiếc bật lửa máy bằng kim loại đã tróc sơn, châm tiếp một điếu thuốc mới.
Ông Năm thong thả nói. Tiệm cầm đồ này mở cửa suốt ngày đêm, cửa cuốn phía trước được khóa từ bên trong bằng một chiếc ổ khóa đĩa cứng, nhưng cửa ngách phía sau thông ra lối thoát hiểm ven đê lại không khóa then. Kẻ sát nhân không phải là một vị khách lạ mặt phá cửa cướp của. Hắn bước vào từ cửa sau, một lối đi chỉ những kẻ quen thuộc với quy luật sinh hoạt của nạn nhân mới dám bước tới vào nửa đêm.
Mười giờ sáng. Căn phòng họp tạm dựng tại trụ sở công an phường ven sông chật ních người.
Những con nợ có tên trong sổ giao dịch gần đây lần lượt được triệu tập. Không khí ngột ngạt và căng thẳng bao trùm lấy căn phòng nhỏ hẹp.
Người đầu tiên bước vào là gã đàn ông tên Tiến, ba mươi lăm tuổi, thợ xây tự do, gương mặt gầy gò hốc hác và đôi bàn tay dính đầy vết vữa xi măng chưa kịp rửa sạch.
Tiến ngồi xuống chiếc ghế sắt đối diện, hai chân run lẩy bẩy, mồ hôi túa ra đầy trán.
Tiến gào lên với giọng hoảng loạn. Các anh công an ơi, tôi thề là tôi vô tội! Đêm hôm đó tôi đang làm ca bê tông ở công trình tận bên kia cầu, có tổ thợ năm người làm chứng cho tôi! Đúng là tôi có cắm chiếc xe máy wave ở tiệm ông Hoàng lấy năm triệu đồng để trả nợ tiền lô đề, nhưng tôi không giết ông ấy!
Ông Năm ngồi yên lặng, đôi mắt già nua điềm tĩnh quan sát từng nhịp thở dồn dập của Tiến.
Ông Năm cất giọng bình thản. Anh cắm xe lấy năm triệu đồng, nhưng trong sổ ghi nợ của ông Hoàng, số tiền anh nợ đã lên tới mười lăm triệu đồng tính cả tiền lãi cắt cổ. Đêm hôm trước, ông Hoàng đã gọi điện cho vợ anh, đe dọa sẽ đến tận nhà thu hồi tài sản nếu anh không trả dứt điểm. Chuyện đó anh giải thích thế nào.
Tiến bấu chặt hai bàn tay vào mép bàn, nước mắt giàn giụa. Ông Hoàng là kẻ máu lạnh! Lãi mẹ đẻ lãi con, gia đình tôi sắp phải ra đường ở vì nợ hắn. Tôi hận hắn, tôi ước gì hắn chết đi cho rồi! Nhưng tôi không dám giết người... Tôi chỉ là một thằng thợ hồ khốn cùng, đêm đó tôi sợ quá nên trốn ở lán thợ chứ không dám bén mảng đến gần đê!
Đại đập tay xuống bàn, giọng đanh lại. Không dám giết người nhưng lại dám ôm mối hận thù chờ thời cơ.
Ông Năm giơ tay ra hiệu cho Đại dừng lại. Ông nhìn Tiến một lúc lâu rồi thong thả buông một câu.
Ông Năm nói. Anh có thể có động cơ, nhưng anh không có thứ bản lĩnh trói chặt nạn nhân rồi siết cổ một cách chuyên nghiệp như vậy. Đêm đó, người thực sự gặp ông Hoàng trước lúc nửa đêm không phải là con nợ lang thang ngoài đường. Mà là một người có chìa khóa mở cả cửa trước lẫn cửa sau.
Tiến ngẩn người, hai mắt trừng trừng nhìn Ông Năm trong sự ngơ ngác sợ hãi.
Hai giờ chiều. Mưa phùn bắt đầu lất phất trở lại, giăng một lớp sương mờ đục phủ kín triền đê sông Hồng.
Ông Năm cùng Đại rời trụ sở, đi xe máy ngược dòng đê để tìm đến một địa chỉ khác được ghi chép rất cẩn thận ở trang cuối cùng trong cuốn sổ nợ của nạn nhân. Đó không phải là sổ ghi nợ cầm đồ thông thường, mà là một cuốn sổ tay nhỏ màu đen bọc da cũ kỹ được giấu kín dưới đáy ngăn kéo bàn làm việc của ông Hoàng.
Căn nhà trọ chật chội nằm sâu trong một con ngõ nhỏ ngập ngụa rác thải ven sông.
Khi Đại gõ cửa, một người phụ nữ trạc bốn mươi tuổi, gương mặt phờ phạc, đôi mắt thâm quầng vì khóc mở hé cánh cửa gỗ mục nát. Đó là chị Thủy, vợ cũ của nạn nhân ông Hoàng. Hai người đã ly hôn từ ba năm trước, nhưng theo lời hàng xóm, ông Hoàng vẫn thường xuyên lui tới đây để gây sự và đòi tiền cấp dưỡng ngược lại từ người phụ nữ nghèo khổ này.
Chị Thủy nhìn thấy hai viên công an, toàn thân run bần bật, chiếc khăn quàng cổ trên vai rơi xuống đất.
Chị Thủy nghẹn ngào cất giọng. Các anh... các anh đến để hỏi về cái chết của ông ta đúng không? Tôi biết thể nào cũng có ngày này... Gieo nhân nào gặt quả nấy thôi.
Ông Năm bước vào căn phòng trọ rộng chưa đầy mười mét vuông, nơi bốn bề chất đầy những túi nilông đựng phế liệu và đồ chơi nhựa gia công rẻ tiền.
Ông Năm kéo ghế ngồi xuống, ánh mắt điềm đạm nhìn người phụ nữ đang thu mình ở góc giường.
Ông Năm cất giọng trầm trầm. Đêm hôm qua, từ mười hai giờ đêm đến hai giờ sáng, chị ở đâu.
Chị Thủy ôm lấy ngực, tiếng khóc nghẹn ngào bật ra qua kẽ tay. Đêm qua tôi ở nhà... Tôi thức trắng đêm để dán hộp giấy kiếm từng nghìn đồng trả nợ. Không đi đâu cả... Nhưng con trai tôi... thằng Nam... nó không có nhà.
Đại giật mình, vội vàng hỏi. Con trai chị, cháu Nam đâu. Nó bao nhiêu tuổi.
Chị Thủy quẹt nước mắt, giọng run rẩy. Cháu nó mười tám tuổi, đang học nghề sửa điện tử. Mấy năm nay, ông Hoàng cứ liên tục đến đây đe dọa, bắt cháu phải gánh thay những khoản nợ cờ bạc của ông ta. Đêm hôm trước, ông Hoàng lại đến, ông ta đập phá đồ đạc, đòi lấy đi chiếc xe máy duy nhất mà thằng Nam dùng để đi làm thêm kiếm sống. Hai bố con giằng co rất to... Thằng Nam đã thề trước mặt tôi là nó sẽ liều mạng với ông ta!
Đại đứng phắt dậy, gương mặt căng thẳng. Chiếc xe máy của cháu Nam hiện đang ở đâu.
Chị Thủy chỉ tay ra phía góc hiên nhà trọ ngập nước mưa. Chiếc xe máy wave alpha màu đen dựng ở đó, trên chắn bùn và gác chân vẫn còn dính đầy những vệt bùn đất nhão nhoét màu đỏ quạch — loại bùn phù sa chỉ có ở đoạn chân đê sông Hồng ngay trước cửa tiệm cầm đồ Phúc Lộc.
Đúng lúc đó, từ đầu ngõ tối tăm, một thanh niên trẻ tuổi mặc chiếc áo khoác gió sờn vai, tay cầm chiếc túi xách nhỏ đang lầm lũi đi tới. Khi nhìn thấy chiếc xe ô tô công an đỗ trước cửa nhà trọ, cậu thanh niên khựng lại, sắc mặt tái xanh cắt không còn một giọt máu. Cậu ta quay đầu định bỏ chạy.
Đại lao vút ra ngoài, chớp lấy thời khắc khống chế gọn gàng cậu thanh niên ngã nhấp nhổm xuống nền bùn ướt sũng.
Chiếc túi xách trên tay cậu thanh niên rơi xuống đất, bung mở ra. Bên trong không phải quần áo hay tài sản cướp được, mà là một cuốn sổ tiết kiệm mang tên ông Hoàng và một tờ giấy thỏa thuận sang nhượng tiệm cầm đồ được ký kết từ ba ngày trước.
Thanh niên trẻ tuổi gục mặt xuống bùn, đôi vai gầy gò rung lên bần bật trong tiếng thở dốc nghẹn ngào.
